Prudencjusz (San Prudencio) urodził się w Armentii w prowincji Álava, a zmarł 28 kwietnia w El Burgo de Osma w prowincji Soria. Za życia słynął jako pustelnik i duchowny, oddany modlitwie i głębokiej kontemplacji. Z czasem objął ważny urząd biskupa Tarazony, gdzie wywarł znaczący wpływ na swoją wspólnotę.
Od połowy XVII wieku San Prudencio jest uznawany za patrona prowincji Álava, co podkreśla znaczenie jego dziedzictwa w tym regionie. Jego święto, obchodzone 28 kwietnia, to dla wiernych szczególny dzień: wspominają wtedy jego życie i wkład w wiarę i życie wspólnoty. Wielu gromadzi się tego dnia, by uczcić jego pamięć i zastanowić się nad jego życiem oddanym modlitwie i służbie innym.
Życie San Prudencio
Pustelnia San Saturio ma bardzo ciekawą historię: zbudowano ją w miejscu, gdzie – jak się uważa – Prudencjusz był uczniem ważnego świętego, Saturiusza (San Saturio). Ta więź jest kluczowa dla zrozumienia życia i dziedzictwa Prudencjusza. Trzeba jednak zaznaczyć, że w różnych dawnych dokumentach pojawiają się niejasne wzmianki o innych świętych o imieniu Prudencjusz, co może budzić wątpliwości, o kogo dokładnie chodzi.
W jednym z najstarszych odnalezionych brewiarzy, brewiarzu z Tarazony, wspomina się o Prudencjuszu, choć nie wszystko, co podaje ten dokument, uznaje się za w pełni wiarygodne, ponieważ miejscami myli go z Prudencjuszem poetą. Warto podkreślić, że Prudencjusz poeta to inna osoba, niezwiązana z Prudencjuszem, uczniem Saturiusza.
O życiu Prudencjusza wiadomo dość niewiele i nie wiadomo dokładnie, w jakich latach żył. Podaje się różne daty, od końca IV do końca VI wieku, co pokazuje, jak trudno historykom ustalić jasną chronologię. Jego mistrz Saturiusz miał się urodzić około 493 roku. Jeśli ta data jest prawidłowa, Prudencjusz urodziłby się w połowie VI wieku, choć – jak wspomniano – brak dokładnych informacji pozwala na różne interpretacje jego życia i epoki.
Młodość San Prudencio
Urodził się i spędził dzieciństwo w małej wsi Armentia w prowincji Álava, która dziś jest częścią miasta Vitoria. W wieku 15 lat postanowił porzucić codzienne życie i został pustelnikiem, szukając samotności i kontemplacji w pobliżu dzisiejszego miasta Soria. To miejsce leży nad rzeką Duero; tam zaczął żyć według zasad ascezy. W tym okresie jego mistrzem był ważny duchowy przewodnik, Saturiusz, czczony dziś jako patron Sorii.
Młody pustelnik pozostał tam siedem lat, oddając się medytacji i poszukiwaniu głębokich doświadczeń duchowych. Po tych latach odosobnienia przeniósł się do Calahorry, wówczas ważnego miasta z dużą diecezją. Mówiono, że w Calahorze wielu ludzi trwało w bałwochwalstwie, czyli czciło fałszywych bogów zamiast jedynego prawdziwego Boga.
Jego pobyt w Calahorze nie był krótki: poświęcił się ewangelizacji i dzieleniu się wiarą z mieszkańcami. Opowiada się, że nawrócił wiele osób i dokonał licznych cudownych uzdrowień, przez co przychodziło do niego wielu chorych, szukając pomocy i uzdrowienia. Rosnąca sława cudotwórcy przytłaczała go jednak, dlatego postanowił uciec do Tarazony, aby choć trochę oddalić się od zainteresowania, jakie wzbudzał. Uważa się, że w tym czasie nawrócenia i praca ewangelizacyjna mogły objąć górzysty region Cameros. Wielu bałwochwalców wypędzonych z miast, do których niegdyś należeli, szukało bowiem schronienia w małych wioskach, gdzie młody pustelnik mógł kontynuować swoje dzieło nawracania.
Pobyt San Prudencio w Tarazonie
Po pewnym czasie służby religijnej został przyjęty jako duchowny przy katedrze w Tarazonie. Na początku jego głównym zadaniem było dbanie o świątynię, tak aby wszystko było w porządku i w dobrym stanie. Z czasem jego oddanie i wysiłek zostały docenione i został archidiakonem, co wiązało się z większą odpowiedzialnością i większym szacunkiem wśród duchowieństwa.
Później, po śmierci biskupa Tarazony, Prudencjusz został zaproponowany jako kandydat na wakujący urząd. Jego droga w katedrze i zaangażowanie w sprawy Kościoła nie uszły uwagi i ostatecznie otrzymał sakrę biskupią. Był to dla niego wielki zaszczyt i nowy etap życia, w którym mógł jeszcze pełniej prowadzić wspólnotę Tarazony i jej służyć.
Mediator w Osmie
W tym czasie w sąsiedniej diecezji Osma dochodziło do ostrych sporów i konfliktów między biskupem a duchowieństwem, co wywoływało duże napięcie we wspólnocie. Z powodu tej trudnej sytuacji Prudencjusza wybrano na mediatora, który miał rozwiązać spory i znaleźć właściwe wyjście. Nie było to łatwe zadanie: musiał wysłuchać stanowisk i obaw obu stron i szukać porozumienia, które mogłoby doprowadzić do pojednania. W końcu, po wielu wysiłkach, udało mu się doprowadzić do ugody, co przyniosło wyraźną ulgę. Jednak po wypełnieniu tej ważnej misji ciężko zachorował i choroba okazała się śmiertelna, pogrążając wszystkich w żałobie i skupieniu nad jego kluczową rolą w rozwiązaniu konfliktu.
Pochówek San Prudencio
Gdy Prudencjusz zmarł w Osmie, przebywał poza własną diecezją, co wywołało wśród duchowieństwa zamieszanie i spory o najwłaściwsze miejsce pochówku. Ze względu na sławę, jaką zyskał za życia dzięki licznym przypisywanym mu cudom, decyzja o miejscu spoczynku stała się sprawą budzącą duże zainteresowanie i kontrowersje. Według legendy sprawę rozstrzygnięto w dość osobliwy sposób: ciało Prudencjusza położono na grzbiecie jego konia, towarzysza za życia, i pozwolono zwierzęciu swobodnie iść przed siebie.
Koń, jakby kierowany cudowną siłą, zatrzymał się po przejściu sześciu mil hiszpańskich (leguas), czyli około 30 kilometrów, w kierunku Logroño. W tym właśnie miejscu postanowiono pochować Prudencjusza. Dziś identyfikuje się je z jaskinią na zboczach góry Laturce, w obecnej gminie Clavijo w regionie La Rioja.
Z czasem w miejscu pochówku zbudowano kościół pod wezwaniem św. Wincentego Męczennika, miejsce kultu i pamięci. Według brata Gaspara Coronela od 1025 roku kościół ten był znany jako klasztor San Prudencio de Monte Laturce. Nazwę tę miał potwierdzić przywilej nadany przez Sancha III Wielkiego. Historyk García Turza wskazuje jednak, że pierwsza wzmianka o klasztorze pochodzi z dokumentu datowanego na lata 1011–1021, który z kolei wiąże się z interpolacją wcześniejszego dokumentu z 880 roku.
Relikwie San Prudencio
Od XII wieku dochodziło do sporów między mnichami z klasztoru na Monte Laturce a mnichami z Nájery. Dotyczyły one tego, gdzie dokładnie znajdują się relikwie świętego, otaczane wielką czcią i pobożnością. Choć w tej sprawie panuje pewne zamieszanie, głównie z powodu licznych dokumentów, które okazały się fałszywe, najbardziej wiarygodna wersja mówi, że to García Sánchez III postanowił przenieść relikwie San Prudencio. Miało to nastąpić około 1040 roku, gdy założył klasztor Santa María la Real w Nájerze. Celem przeniesienia miało być uczczenie nowej fundacji, a na Monte Laturce pozostawiono jedynie głowę i kilka mniejszych kości świętego.
Rozważa się też możliwość, że pierwszego przeniesienia relikwii dokonał już García Sánchez I w 954 roku, choć jest to słabiej udokumentowane. Choć niektórzy badacze próbowali dowieść, że relikwie nigdy nie opuściły Monte Laturce, istnieją powody, by sądzić, że pod koniec X wieku sytuacja klasztoru nie była najlepsza. Według relacji Yepesa w 950 roku na Monte Laturce żyło bardzo niewielu mnichów. Opat Adica i sześciu innych mnichów musieli nawet podporządkować się opatowi Dulquitowi, który kierował klasztorem w Albeldzie, i oddali mu nie tylko swój klasztor, ale też ludzi, którzy tam mieszkali, i cały swój majątek.
Dlatego łatwo sobie wyobrazić, że aby relikwie nie zostały porzucone i zapomniane w opustoszałym miejscu, gdzie tak niewielu mnichów mogło się nimi opiekować, w pewnym momencie przeniesiono je w odpowiedniejsze miejsce. Ochrona i szacunek dla relikwii miały wówczas ogromne znaczenie, a zapewnienie im schronienia w bardziej żywym miejscu, z większą liczbą mnichów, byłoby rozsądną i logiczną decyzją.
Kult San Prudencio jako świętego
Już w połowie VIII wieku uważano go za świętego. Świadczy o tym dawny dokument z kartularza klasztoru San Millán de la Cogolla. Ten kartularz, rodzaj rejestru historii i wydarzeń klasztoru, zawiera dokument datowany na 24 kwietnia 759 roku. Wzmianka o jego świętości w tym dokumencie jest ważnym znakiem jego wpływu i czci w tamtym czasie.
