Rok Jakubowy (Año Xacobeo): co to jest i kiedy będzie następny

Następny Rok Jakubowy: 2027

25 lipca 2027 roku wypada w niedzielę. Święta Brama katedry w Santiago de Compostela zostanie otwarta 31 grudnia 2026 roku i pozostanie otwarta przez cały rok.

Czym jest Rok Jakubowy (po galicyjsku Ano Santo Xacobeo)

Rok Jakubowy, w Galicji nazywany też Rokiem Xacobeo, a także Świętym Rokiem Jakubowym, Świętym Rokiem Compostelińskim czy Świętym Rokiem w Santiago, to rok jubileuszowy Kościoła katolickiego poświęcony św. Jakubowi Apostołowi i jego grobowi w Santiago de Compostela. Obchodzi się go tylko w tych latach, w których 25 lipca, uroczystość św. Jakuba Apostoła, wypada w niedzielę. Ze względu na lata przestępne zdarza się to w regularnym rytmie 6-5-6-11 lat (z wyjątkowymi odstępami 7 lub 12 lat, gdy ostatni rok stulecia nie jest przestępny), dlatego w każdym stuleciu jest czternaście Lat Jakubowych.

W tym roku katedra w Santiago de Compostela otwiera Świętą Bramę, przez resztę czasu zamurowaną, a pielgrzymi, którzy dotrą do grobu apostoła, mogą uzyskać odpust zupełny, czyli jubileuszowy. Ostatni Rok Jakubowy przypadł w 2021 roku i z powodu pandemii wyjątkowo przedłużono go na 2022 rok; następny będzie w 2027 roku.

Kiedy będzie następny Rok Jakubowy (Xacobeo)?

Następny Rok Jakubowy przypada w 2027 roku. Wystarczy spojrzeć w kalendarz: 25 lipca 2026 roku to sobota, a 25 lipca 2027 roku – niedziela. Ponieważ jubileusz w Santiago obchodzi się tylko wtedy, gdy uroczystość apostoła wypada w niedzielę, rok 2027 będzie Świętym Rokiem Jakubowym (Ano Santo Xacobeo 2027). To pierwszy rok jubileuszowy po długim, jedenastoletnim odstępie między 2021 a 2027 w rytmie 6-5-6-11.

Zgodnie z tradycją arcybiskup Santiago otwiera Świętą Bramę srebrnym młotkiem po południu 31 grudnia poprzedniego roku i zamyka ją ponownie 31 grudnia Roku Świętego. W 2027 roku upłynie sześć lat od ostatniego jubileuszu, więc spodziewany jest napływ pielgrzymów porównywalny z latami 2004 i 2010: jeśli planujesz przejść Camino Frances w Roku Jakubowym, zarezerwuj nocleg z wyprzedzeniem, zwłaszcza na ostatnich 100 km od Sarrii.

Co znaczy słowo „jacobeo”?

Jacobeo (po polsku „jakubowy”) znaczy „dotyczący św. Jakuba Apostoła”. Pochodzi od łacińskiego Iacobus (Jakub), imienia apostoła, od którego wywodzi się też nazwa „Santiago” (Sanctus Iacobus, „Sant Iago”). Dlatego po hiszpańsku mówi się o ruta jacobea, peregrinación jacobea czy Camino jacobeo, mając na myśli Camino de Santiago, i o Año Jacobeo – roku jubileuszowym apostoła. Przymiotnik figuruje w słowniku Królewskiej Akademii Hiszpańskiej (RAE) właśnie z taką definicją: „należący lub odnoszący się do apostoła Santiago”.

Co znaczy Xacobeo po galicyjsku?

Xacobeo to po prostu galicyjska forma słowa „jacobeo”: po galicyjsku św. Jakub to Santiago lub Xacobe, a rok święty nazywa się Ano Santo Xacobeo. Od 1993 roku rząd Galicji (Xunta de Galicia) używa też nazwy „Xacobeo” dla oficjalnego programu promocji kulturalnej i turystycznej każdego Roku Świętego (Xacobeo 93, Xacobeo 99, Xacobeo 2004, Xacobeo 2010, Xacobeo 21-22), z koncertami, wystawami i ulepszeniami szlaków. Tak więc Año Jacobeo i Año Xacobeo to dokładnie to samo: jubileusz w Santiago, zapisany po kastylijsku lub po galicyjsku. Nie ma dwóch różnych obchodów.

Czym różni się Rok Jubileuszowy od Roku Jakubowego?

Rok Jubileuszowy (czyli Rok Święty) to każdy rok, w którym Kościół katolicki udziela odpustu zupełnego wiernym spełniającym określone warunki. Najbardziej znany jest Jubileusz rzymski, obchodzony zwyczajnie co 25 lat (ostatni w 2025 roku), który papież może też ogłosić w trybie nadzwyczajnym. Własne jubileusze mają też inne miejsca: Caravaca de la Cruz co siedem lat czy Santo Toribio de Liébana, gdy 16 kwietnia wypada w niedzielę.

Rok Jakubowy to jubileusz właściwy dla Santiago de Compostela: obchodzi się go tylko wtedy, gdy 25 lipca wypada w niedzielę, a odpust uzyskuje się przy grobie apostoła. Innymi słowy, każdy Rok Jakubowy jest Rokiem Jubileuszowym, ale nie każdy Rok Jubileuszowy jest Jakubowy. Ponadto jubileusz rzymski zależy od papieskiej bulli, a jubileusz w Santiago ma charakter wieczysty od czasu bulli Regis aeterni i powtarza się automatycznie zgodnie z kalendarzem.

Co się obchodzi w Roku Jakubowym: Święta Brama i jubileusz

W każdym Roku Jakubowym odpust otrzymują wszyscy wierni, którzy dobrowolnie spełnią następujące warunki:

1. Nawiedzenie grobu św. Jakuba Apostoła w katedrze w Santiago de Compostela lub w innym świętym miejscu w mieście w czasie Roku Świętego.
2. Odbycie jakiejś formy pielgrzymki – na przykład przejście co najmniej 100 km do Santiago de Compostela, konno, na rowerze lub na wózku – z zamiarem dotarcia do grobu św. Jakuba Apostoła.
3. Przystąpienie do sakramentów spowiedzi i komunii.
4. Modlitwa w intencjach papieża.

Warunki te ustalono, by w czasie Roku Jakubowego sprzyjać pokucie, refleksji i modlitwie. Zwyczajowo w Roku Świętym wchodzi się też do katedry w Santiago de Compostela przez Świętą Bramę, która wychodzi na Praza da Quintana i otwiera się tylko z okazji tej uroczystości.

Za pośrednictwem Kościoła jubileusz daje wiernym, którzy spełnią te warunki, łaskę odpustu zupełnego, czyli darowania całej kary doczesnej za popełnione grzechy. Według nauki katolickiej odpust nie gładzi winy grzechów, lecz uwalnia grzesznika od kary doczesnej wynikającej z grzechu odpuszczonego już w sakramencie spowiedzi. Udział w Roku Jakubowym jest więc postrzegany jako okazja do odnowienia wiary i relacji z Bogiem oraz uzyskania łaski odpustu zupełnego.

Wcześniejsze i przyszłe Lata Jakubowe: pełna lista

Oto wszystkie Święte Lata Jakubowe XX i XXI wieku. Te, które już się odbyły: 1909, 1915, 1920, 1926, 1937–1938, 1943, 1948, 1954, 1965, 1971, 1976, 1982, 1993, 1999, 2004, 2010 i 2021–2022. Kolejne: 2027, 2032, 2038, 2049, 2055, 2060, 2066, 2077, 2083, 2088 i 2094. W tabeli każdy wiersz przesuwa się o 28 lat (pełny cykl kalendarza), a każda kolumna pokazuje odstęp między jednym Rokiem Jakubowym a następnym.

Rytm 6-5-6-11 Lat Jakubowych w XIX, XX i XXI wieku wynika z połączenia rytmu lat przestępnych z tym, że tydzień ma siedem dni. Gdyby nie było lat przestępnych, Rok Jakubowy przypadałby co siedem lat. Ponieważ jednak lata podzielne przez sto są przestępne tylko wtedy, gdy dzielą się też przez 400, na przełomie stuleci mogą się pojawić odstępy siedmio- lub dwunastoletnie między dwoma kolejnymi latami świętymi.

Pamiętaj, że każda zmiana w układzie lat przestępnych automatycznie wpływa na rytm Lat Jakubowych. Tak stało się przy reformie gregoriańskiej w 1582 roku i może się zdarzyć w latach kończących stulecie, które nie są wielokrotnością 400.

Tabela jest dokładna dla XX i XXI wieku, bo rok 2000 był przestępny. W kolejnych stuleciach rytm się zmieni, bo lata 2100, 2200 i 2300 nie będą przestępne (dzielą się przez sto, ale nie przez czterysta). Kryzys zdrowotny związany z COVID-19 sprawił, że Rok Jakubowy obchodzono przez dwa kolejne lata (2021–2022), co wcześniej zdarzyło się tylko w latach 1937–1938, w czasie wojny domowej.

Ostatnim rokiem świętym XXI wieku będzie 2094; pierwszym w XXII wieku – 2106 (12 lat później), a następnym 2117 (11 lat później), przez co rytm 6-5-6-11 dwóch poprzednich stuleci zostanie przerwany. Tak samo było na przełomie XIX i XX wieku: ostatnim rokiem świętym XIX wieku był 1897, a pierwszym w XX wieku 1909 – dwanaście lat później, bo rok 1900 nie był przestępny.

Historia Roku Jakubowego

Papież Kalikst II ustanowił Święty Rok Jubileuszowy w Santiago w 1122 roku, począwszy od 1126 roku; wcześniej, jako arcybiskup Vienne we Francji, sam pielgrzymował do Santiago de Compostela.

27 lutego 1120 roku bulla Omnipotentis Dispositione podniosła Santiago de Compostela do godności arcybiskupstwa, przenosząc tam stolicę metropolitalną z Méridy. Spełniło to życzenie Diego Gelmíreza, biskupa Composteli w latach 1100–1139, i odbyło się za zgodą króla Alfonsa VII Leońskiego (Cesarza), którego Kalikst II był stryjem przez małżeństwo swojego brata Rajmunda Burgundzkiego z infantką Urraką Leońską i Kastylijską, córką Alfonsa VI Leońskiego.

W 1122 roku, gdy kładziono ostatni kamień katedry w Santiago, Kalikst II przyznał przywilej regularnego obchodzenia Świętego Roku Jakubowego od 1126 roku, zawsze gdy uroczystość św. Jakuba Apostoła, 25 lipca, wypada w niedzielę – tak, by pielgrzymi mogli uzyskać w Composteli te same łaski, których w Rzymie udzielano w latach jubileuszowych przypadających tam zwykle co dwadzieścia pięć lat.

Przywilej Kaliksta II potwierdzali i rozszerzali kolejni papieże, m.in. Eugeniusz III i Anastazy IV. W 1178 roku Aleksander III w bulli Regis aeterni, datowanej na 25 lipca, ogłosił, że przywilej ma charakter wieczysty, i zrównał Święty Rok Jakubowy z latami świętymi Rzymu i Jerozolimy.

Postanowienia te miały ogromny wpływ na średniowiecze i znacznie przyczyniły się do wzrostu liczby pielgrzymek z całej Europy szlakami Camino de Santiago.

Ostatnie Święte Lata Jakubowe przypadły w latach 1993, 1999, 2004, 2010 i 2021. Ten ostatni, który nadszedł jedenaście lat po poprzednim, wyjątkowo przedłużono do 31 grudnia 2022 roku z powodu pandemii COVID-19; przedłużenie zatwierdził papież Franciszek, jak poinformował nuncjusz Bernardito Auza.

Był to drugi raz w historii, gdy Rok Jakubowy obchodzono przez dwa kolejne lata. Pierwszy raz zdarzyło się to w czasie hiszpańskiej wojny domowej, gdy rok święty 1937 przedłużono także na 1938 rok na prośbę arcybiskupa Composteli Tomása Muniza de Pablos; zgodę wydał papież Pius XI.

Zobacz też:

Św. Jakub Starszy

Katedra w Santiago de Compostela

Santiago de Compostela