Roncesvalles

Geografia Roncesvalles

Roncesvalles leży na płaskim tarasie na wysokości około 950 metrów, tuż pod przełęczą Ibañeta (1066 m), która od czasów prehistorycznych była naturalnym przejściem między drugą stroną Pirenejów a Półwyspem Iberyjskim. Najwyższy punkt gminy leży wyżej, na górze Orzanzurieta, na wysokości ponad 1560 metrów.

Wieś to zaledwie kilka domów wokół kolegiaty i budynków, które od wieków przyjmują pielgrzymów. To brama Camino Frances w Hiszpanii: stąd szlak schodzi przez Nawarrę do Obanos, gdzie łączy się z nim Camino Aragonés, przychodzące z przełęczy Somport.

Na północy, za Ibañetą, gmina graniczy z Valcarlos, nawarską gminą leżącą już po francuskiej stronie grzbietu; na wschodzie z Orbaicetą, a na południu z Burguete, które powstało jako osada usługowa Roncesvalles i przez pewien czas nazywało się Burgo de Roncesvalles.

Co zobaczyć w Roncesvalles?

Kościół

Ulubione

Real Colegiata de Santa María de Roncesvalles

Real Colegiata de Santa María de Roncesvalles Real Colegiata de Santa María (Królewska Kolegiata Najświętszej Maryi Panny) to jeden z

Kaplica

Ulubione

Kaplica Sancti Spiritus

Silo de Carlomagno w Roncesvalles Kaplica Sancti Spiritus w Roncesvalles, w Nawarze, na szlaku Camino Frances, nazywana jest też Silo

Kościół

Ulubione

Kościół św. Jakuba w Roncesvalles

Kościół św. Jakuba w Roncesvalles Kościół św. Jakuba (Iglesia de Santiago), znany też jako Kościół Pielgrzymów, stoi w Roncesvalles, w

Historia Roncesvalles

Niewiele miejsc na Camino skupia tyle historii na tak małej przestrzeni. Tędy przez dwa tysiąclecia wchodziły na Półwysep Iberyjski i opuszczały go armie, kupcy i pielgrzymi, a kolegiata była świadkiem dużej części tych wydarzeń. Wśród przechowywanych w niej przedmiotów są stare łańcuchy, które tradycja wiąże z pochodzeniem herbu Nawarry. W VIII wieku, gdy wojska muzułmańskie przeszły do Galii, zanim zatrzymano je pod Poitiers w 732 roku, te góry były już kluczowym punktem komunikacji między obiema stronami łańcucha.

Rzymska droga przez Ibañetę

Przejście było zorganizowane już w czasach rzymskich. Itinerarium Antonina, rodzaj przewodnika drogowego dla podróżujących urzędników, wymienia na drodze łączącej Astorgę z Bordeaux stację Summo Pyreneo, lokalizowaną na Ibañecie. Z tej samej drogi korzystały później bardzo różne ludy: Celtowie przed Rzymem, Wandalowie w 409 roku i Wizygoci w V i VI wieku, gdy osiedlali się na Półwyspie.

W IV wieku trasa między Galią a Hispanią zyskała na znaczeniu, a miasta takie jak Lapurdum (Bajonna) i Pompelo (Pamplona) wzmocniły swoje fortyfikacje. Na początku V wieku dwóch młodzieńców z bogatej rodziny, Didymus i Verinianus, uzbroiło własnych niewolników i opłacało ich z własnej kieszeni, by przez prawie trzy lata strzegli przełęczy pirenejskich przed najeźdźcami. Później pojawiły się wieści o bandach bagaudów napadających na okolicę, a pod koniec tego stulecia król Wizygotów Euryk przekroczył góry, by podbić Tarrakonię, wysyłając swojego wodza Gauteryka przez Pamplonę na Saragossę.

Karol Wielki i bitwa pod Roncesvalles

W 778 roku Karol Wielki wracał z nieudanej wyprawy na Saragossę i przy okazji kazał zburzyć mury Pamplony. Podczas odwrotu jego straż tylna została zaskoczona na przełęczach między Ibañetą a doliną Valcarlos przez Waskonów, którzy z góry rozbili ją kamieniami i oszczepami. Trzy wieki później „Pieśń o Rolandzie” zamieniła tę porażkę w epopeję: przeniosła walkę na równinę między Roncesvalles a Burguete i zamieniła baskijskich napastników na Saracenów, którzy w rzeczywistości nigdy nie dotarli tak daleko na północ. To ta legendarna wersja przetrwała do dziś i towarzyszy pielgrzymowi w jego pierwszym dniu w Hiszpanii.

Narodziny królestwa Pamplony

Porażka Karola Wielkiego miała skutki po obu stronach gór. Na północy cesarz utworzył w 781 roku królestwo Akwitanii, by uśmierzyć napięcia między Gaskończykami a Akwitańczykami. Na południu emir Kordoby Abd ar-Rahman I zabezpieczył swoją granicę: Saragossa znów mu się podporządkowała, a jego wojska urządzały wypady przeciw Frankom i Waskonom. Około 781–782 roku chrześcijanie z gór znowu płacili emirowi trybut, zachowując autonomię, ale pod jego zwierzchnictwem.

Według historyka J. M. Lacarry bitwa miała dwa główne skutki: otworzyła Pireneje Wschodnie na wpływy karolińskie i wzmocniła władzę emira w części zachodniej. Pamplona stała się kluczem kontrolującym przejście przez góry, a do tego potrzebowała wsparcia ludności wiejskiej i tych, którzy panowali nad dostępami od północy, jak Roncesvalles. Muzułmański nacisk z południa zmusił do skupienia obrony na najbardziej uczęszczanych przełęczach i właśnie wtedy w źródłach arabskich pojawiają się miejscowe rody, które ukształtowały nowe królestwo, z rodem Íñigo na czele. Kroniki frankijskie mówią o mieszkańcach Pamplony i o Nawarczykach – nazwa ta obejmowała zapewne mieszkańców środkowej części dzisiejszej Nawarry.

Roncesvalles i szlak jakubowy

Gdy zaczęły się średniowieczne pielgrzymki, stara rzymska droga stała się naturalną trasą dla zmierzających do katedry w Santiago i tak narodziło się Camino Frances. Pierwsi pielgrzymi przechodzili przez przełęcz Ibañeta, łatwiejszą niż Somport, a na jej szczycie powstał szpital San Salvador, by się nimi opiekować. Na początku XII wieku biskup Pamplony Sancho de Larrosa doprowadził do przeniesienia go w bardziej osłonięte miejsce, na taras, na którym dziś stoi Roncesvalles, i od tamtej pory gościna dla idących do Santiago de Compostela nigdy nie została przerwana.

Święta w Roncesvalles

Największe święto to uroczystość Matki Bożej z Roncesvalles, Santa María de Roncesvalles, patronki tego zakątka Pirenejów, obchodzona 8 września. Jej kult wykracza daleko poza wieś: wiele okolicznych dolin Nawarry organizuje pielgrzymki i uroczystości na jej cześć, a to jedno ze spotkań gromadzących najwięcej mieszkańców gór.

Roncesvalles w liczbach