Een pelgrimstocht langs de credenciales
De credencial, het pelgrimspaspoort, is zonder twijfel een van de belangrijkste en herkenbaarste elementen van de Camino de Santiago. Dit document identificeert niet alleen de pelgrim die het bij zich draagt, maar geeft ook toegang tot de pelgrimsherbergen onderweg. Als het op elke stopplaats netjes is afgestempeld, is het bovendien een essentieel document om de Compostela te krijgen, het certificaat dat bewijst dat de pelgrim de route heeft afgelegd.
Om het belang van de credencial te onderstrepen, is een reizende tentoonstelling opgezet en is een boek uitgegeven met meer dan tweehonderd credenciales uit allerlei delen van de wereld. Deze collectie is een prachtig visitekaartje van het rijke materiële erfgoed rond Jacobus en laat de verscheidenheid en rijkdom zien van de pelgrims en van de verenigingen die zich inzetten voor de Camino de Santiago.
De Camino de Santiago is ondenkbaar zonder de pelgrim, en er is geen pelgrim zonder zijn credencial. Dit document, dat je kunt zien als een afstammeling van de vrijgeleides van vroeger, bestaat al sinds de middeleeuwen en helpt van elke wandelaar een echte pelgrim te maken.
De credencial zoals we die nu kennen, ontstond tijdens het eerste internationale congres van de Verenigingen van Vrienden van de Camino de Santiago, dat in september 1987 in de stad Jaca werd gehouden. Dit interessante evenement legde de basis voor de officiële credencial, die er in 1989 kwam, tegelijk met het bezoek van paus Johannes Paulus II tijdens de Wereldjongerendagen.
Belangrijk is ook dat de credencial een van de eerste projecten was die het herstel van de Camino de Santiago steunde. Samen met de bewegwijzering van de route, de opbouw van een netwerk van gastvrijheid voor pelgrims en onderzoek naar de Camino zelf is dit initiatief cruciaal geweest om de pelgrimservaring te behouden en te bevorderen.
Wie het geluk heeft gehad de Camino de Santiago te lopen, begrijpt de emotionele waarde van de credencial. Elke stempel die we onderweg verzamelen, staat voor een unieke belevenis, een onvergetelijk moment, een herinnering die we voor altijd bij ons dragen.
Daarom zijn sinds de jaren 90 veel verenigingen in verschillende landen hun eigen credenciales gaan maken. Zo is een opmerkelijke collectie van belangrijk grafisch materiaal ontstaan, die in de loop der tijd steeds rijker is geworden.
Tegenwoordig is deze hele fascinerende erfenis samengebracht in het project Las Credenciales Jacobeas. Dit initiatief wordt getrokken door Amics del Camí de Sant Jaume de Terrassa, in samenwerking met de Asociación de Amigos de los Caminos de Santiago del Norte de España, Santo Toribio de Liébana por Cantabria en Airiños da Nosa Galicia uit Santa Coloma de Gramenet, en met steun van de Federació d’Associacions d’Amics del Camí de Sant Jaume de Catalunya en de Federación Española de Asociaciones de Amigos del Camino de Santiago.
Geschiedenis en voorlopers van de credencial
Een groep vrijwilligers van deze verenigingen heeft belangeloos hard gewerkt om meer dan 200 credenciales van de meest onverwachte plekken terug te vinden. Dankzij dit werk krijgt het publiek een unieke blik op deze documenten, die een identiteitssymbool zijn geworden voor alle pelgrims die deze bijzondere Camino lopen.
De verzamelde credenciales zijn te zien in een reizende tentoonstelling die al langs verschillende plaatsen in Spanje trekt. Daarnaast wordt een boek voorbereid door Francesc Suárez Fernández, Fernando Lalanda Pijoan, Lluïsa Blanch Civil en Valeriano Teja Oruña, met een grafisch overzicht van de credenciales en hun oorsprong, geschiedenis en voorlopers.
Tot de belangrijkste voorlopers behoort het insigne of de ‘speculae’ die pelgrims op hun kleding moesten dragen om als zodanig herkend te worden. Opmerkelijk is ook de Carta dimisionaria of geloofsbrief, een handgeschreven document waarmee de pelgrim grenzen kon oversteken of hulp kon vragen als dat nodig was.
Ook de filatelistische credenciales horen bij deze omvangrijke collectie
In de gevarieerde verzameling credenciales vinden we documenten uit alle uithoeken van de wereld, onder meer uit de Verenigde Staten, Brazilië, Japan en Zuid-Afrika. Tot deze collectie behoren ook twee filatelistische credenciales die de Spaanse post (Correos) heeft uitgegeven als eerbetoon aan dit kenmerk van de pelgrim.
Een daarvan is de filatelistische credencial van de Camino Frances, met 15 postzegels en bijbehorende poststempels die enkele van de bekendste stopplaatsen van deze route laten zien. Het tweede document in deze collectie is de filatelistische credencial van de Caminos del Norte. Die heeft 14 postzegels en poststempels die de iconen tonen van de Kustroute, de Camino Primitivo, de Liébana-route en de binnenlandse route door Baskenland en La Rioja, die in 2015 door Unesco tot Werelderfgoed zijn uitgeroepen. Deze credencial is verkrijgbaar op de postkantoren van Correos langs deze vier routes en ook online via Correos Market.
De credenciales van Correos zijn bedoeld om de Camino de Santiago bekend te maken en te eren. Het is echter belangrijk te benadrukken dat ze op geen enkel moment de officiële credencial vervangen, die wordt uitgegeven door de verschillende Camino-verenigingen of door de kathedraal.
Ondanks het grote aantal credenciales dat tot nu toe is verzameld, blijft het project zich ontwikkelen: er komen steeds nieuwe documenten bij die worden uitgegeven of die tot nu toe niet in de collectie waren opgenomen.
Heb je als pelgrim een credencial die nog niet is opgenomen en wil je aan dit project meewerken, dan kun je contact opnemen via deze e-mailadressen:
Ben je benieuwd naar de credencial, de oorsprong of de functie ervan? In dit artikel zijn we dieper ingegaan op de geschiedenis ervan en op de plekken waar je hem kunt krijgen.
